ToMV – WIRUS MOZAIKI NA POMIDORZE

CO TO JEST WIRUS?

To niewielkie cząstki zakaźne infekujące wszystkie formy życia, niezdolne do samodzielnego namnażania się poza komórką-gospodarzem. Do namnażania wykorzystują maszynerię komórki będącej żywicielem.

Wirus mozaiki tytoniu TMV znany jest już od końca XIX w., a zaczęto go badać od roku 1905. Dziś to jeden z najlepiej udokumentowanych wirusów występujących w roślinach.

Wirus mozaiki atakuje albo ma za żywiciela ponad 350 roślin, w tym roślin uprawnych jak m.in. pomidor, ziemniak, papryka, tytoń, bakłażan, ogórek, dynia, sałata, burak, wiśnia, czereśnia, śliwa; roślin ozdobnych jak dalie, petunie, ostróżki, wyżlin, aksamitka oraz chwastów, np. szarłat czy komosa biała.

W uprawie pomidorów wirus odpowiedzialny jest za zniszczenie od 30 do 70% upraw.

 

BIOLOGIA i CYKL ZAKAŻANIA

Tobamowirusy nie mają naturalnych wektorów,  jednak ze względu na ich wysoką stabilność są bardzo łatwo przenoszone mechanicznie podczas procesu uprawy i mogą pozostawać żywotne w glebie przez długi czas w resztkach pożniwnych. Dzięki temu są w stanie infekować nowo powstałe rośliny poprzez możliwe uszkodzenia korzeni, które są powszechne podczas ich wzrostu i ekspansji w glebie.

Wirus ToMV i wirus TMV mogą przetrwać powyżej 2 lat w ziemi w miejscu zainfekowanej uprawy, 8 lat na narzędziach, donicach itp., a 50 lat w suchych resztkach roślinnych, np. w tytoniu używanym do wyrobu papierosów (w uprawach towarowych na skalę przemysłową  o ostrym reżimie sanitarnym nie zatrudnia się palaczy tytoniu).

Wirus przenosi się na okrywie nasiennej w której pozostaje aktywny do 9 lat (chociaż większość tobamowirusów nie infekuje zarodka ani bielma, cząsteczki wirusa pozostają zewnętrznie przyczepione do powłoki i infekują rośliny podczas procesu kiełkowania), a rozprzestrzenia się przez: wszelkie sprzęty (paliki, sznurki, sekatory, grabie, motyki, nożyce, spinki, konewki, spryskiwacze, rękawice) i zabiegi pielęgnacyjne (pikowanie, sadzonkowanie, wysadzanie sadzonek, szczepienie, pielenie, spulchnianie gleby, usuwanie wilków, cięcie, ogławianie, podwiązywanie, podlewanie, opryskiwanie) na dłoniach, pod paznokciami, na ubraniu, włosach i butach.

To wtórne rozprzestrzenianie się, bardzo powszechne w szklarniach i tunelach około 10 tygodni po posadzeniu, może nastąpić bardzo szybko gdy wirus roznosi się z roślin zainfekowanych już w stadium siewek. Czas od mechanicznego zarażenia liści do wystąpienia objawów w sprzyjających warunkach pogodowych może wynosić zaledwie 7-10 dni, a nowo zainfekowane rośliny są gotowym źródłem wirusa do dalszego rozprzestrzeniania się epidemii nawet przed wystąpieniem objawów.

Zwierzęta nie są uważane za jego wektor, ale są zdolne do rozprzestrzeniania  wirusa w uprawach (trzmiele, mszyca, skośnik pomidorowy, stonka, ślimaki, etc.).
 
Namnażanie się komórek wirusowych w roślinie dokładnie zbadano – są to 2 do 3mm tkanki na godzinę.  
Czas od zakażenia korzenia do pojawienia się objawów na liściach pomidora wynosi około 3 do 5 tygodni dla siewek i 4 do 13 tygodni dla roślin zakażonych w fazie 5 do 7 liści. Przemieszczanie się wirusa w roślinie w górę jest znacznie wolniejsze niż w dół.

SYMPTOMY

Na liściach zaatakowanych roślin pomidora widoczna jest charakterystyczna mozaika: cętkowanie z naprzemiennymi jaśniejszymi  i ciemniejszymi zielonymi obszarami, przy czym te ostatnie często –choć nie zawsze – wydają się grubsze i podniesione. Najmłodsze liście na roślinie wydłużają się i drobnieją, nabierają wyglądu podobnego do paproci, z ostro zakończonymi końcówkami (tzw. nitkowatość i paprociowatość liści), jednocześnie mogą być też mocno poskręcane.

Owoce – jeśli już się zawiązały – mogą być zniekształcone, skarłowaciałe. Nie będą dojrzewać równomiernie, pojawią się plamy, pierścienie i przebarwienia. Zarówno na owocach dojrzałych jak i na owocach zielonych mogą występować żółte plamy i nekrozy, a po przekrojeniu owocu z rośliny zarażonej już w stadium siewki widać będzie zbrązowienia ścianek.

U młodych roślin infekcja ogranicza zawiązywanie owoców, może powodować zniekształcenia i skazy liści i kwiatów a także opadanie zawiązków. Wcześnie zarażona roślina może być skarłowaciała, zatrzymana we wzroście. Na łodygach i liściach mogą się pokazać ciemniejsze smugi i nekrozy.

Na wystąpienie objawów duży wpływ mają warunki środowiskowe. Należą do nich: temperatura, długość dnia i intensywność światła, a także odmiana, wiek rośliny w momencie infekcji oraz wirulencja (zdolność wnikania, namnażania i uszkadzania tkanek) i typ konkretnego szczepu ToMV który zaatakował roślinę.

Objawy mogą zostać całkowicie stłumione podczas trwania okresu niskich temperatur – do momentu wystąpienia wysokiej temperatury możliwe jest, że na roślinie nie będzie ani śladu choroby. Większość objawów chorobowych  uaktywnia się przy zmianie aury i natężenia światła.

Intensywność wywoływanych objawów może być różna w zależności od kilku czynników, między innymi: szczepu wirusa, odmiany pomidora, intensywności światła, temperatury, wieku rośliny w momencie infekcji i zawartości azotu w glebie.

Zdjęcia wykorzystane w artykule pochodzą od moich czytelników, bardzo Wam dziękuję! Obrazy chronione są prawem autorskim.

DIAGNOSTYKA

Do wykrywania i diagnostyki laboratoryjnej wykorzystywane są przede wszystkim testy immunoenzymatyczne (ELISA: Enzyme Linked Immunosorbent Assay) oraz molekularne testy diagnostyczne (PCR: Reakcja łańcuchowa polimerazy).
Test ELISA jest techniką opartą na wykorzystaniu przeciwciał które pozwalają na wykrycie specyficznych antygenów. Jest to szybka technika o średniej czułości i łatwości wykonania, która pozwala na analizę dużej liczby próbek. Testy molekularne (RT-PCR) wykrywają genom wirusa. Test ten jest szybki i bardziej czuły niż test ELISA.

ZAPOBIEGANIE

Jedyną skuteczną metodą zapobiegania chorobie jest odkażanie nasion albo uprawa wyłącznie odmian odpornych lub szczepionych na odmianach odpornych.

UWAGA: Odkażanie nasion zostanie uzupełnione w późniejszym terminie.

CO ROBIĆ W WYPADKU WYSTĄPIENIA ToMV

Wystarczy tylko jeden chory pomidor żeby zakazić wszystkie, zarówno w uprawie w ziemi, jak i w pożywce hydroponicznej (w hydroponice wirus ToMV wykrywalny jest w pożywce już 3 dnia po zakażeniu rośliny i aktywny zostaje w niej przez ponad 6 miesięcy).

1. W tym i minimum przez kolejne 2 sezony nie wolno uprawiać w miejscu wystąpienia choroby żadnej z roślin żywicielskich.

2. W przypadku potwierdzenia obecności ToMV lub TMV należy zastosować rygorystyczne procedury sanitarne w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa na inne rośliny, pola, tunele i szklarnie.

3. Całkowicie wyrwać i spalić razem z korzeniami wszystkie zainfekowane rośliny – nawet te wyglądające na zdrowe. Nie należy kompostować żadnego zainfekowanego materiału roślinnego, w tym wilków – wirus przetrwa w kompoście i rozniesie się dalej.

4. Aby dodatkowo zabezpieczyć się przed rozprzestrzenianiem się choroby, należy używać osobnych narzędzi do pracy na obszarze objętym chorobą i unikać pracy ze zdrowymi roślinami po pracy na obszarze z chorymi roślinami. W kontrolowanym badaniu wykazano, że żyletka użyta do pojedynczego cięcia na zakażonej TMV petunii przenosiła wirusa na 20 zdrowych roślin.

5. Oczyścić dokładnie z jakichkolwiek resztek roślinnych i z pozostałości podłoża donice, również te używane do rozsad – następnie zdezynfekować je (Virkon S* roztwór 2%, 20g/1l wody). W ten sam sposób zdezynfekować paliki, spinki, druty, uchwyty i cały inny sprzęt używany przy uprawach, w tym system nawadniania.

6. Tunel/szklarnię oraz całą ich konstrukcję dokładnie pokryć środkiem Virkon S przez rozpylanie. Dawka 200g na 10l wody. Napełnić zbiornik opryskiwacza ciśnieniowego wymaganą ilością wody. Dodać odpowiednią ilość proszku. Mieszać roztwór od czasu do czasu, aż będzie całkowicie klarowny, ok. 15 minut. Na każdy metr kwadratowy czyszczonej powierzchni należy zużyć 300ml przygotowanego roztworu.

*Porównując Virkon S w trzech stężeniach (0,5%, 1% i 2%) zaobserwowano wpływ dawki na wtórne porażenie TMV. Ogólnie rzecz biorąc, 0,5% Virkon S miał niewielki wpływ na spowolnienie transmisji wirusów i wiroidów. Częściową ochronę przed TMV zaobserwowano przy zastosowaniu 1% Virkon S. Natomiast w przypadku zastosowania 2% roztworu Virkon S obserwowano pełną ochronę przed dalszym zakażeniem TMV.
W podsumowaniu 2% Virkon S osiągnął najbardziej spójne efekty w zwalczaniu czterech patogenów wirusów i wiroidów pomidora: PepMV, PSTVd, TMV i ToMV. Odpowiedni środek dezynfekujący do szklarniowej produkcji pomidorów powinien spełniać kilka kryteriów, w tym: krótki czas kontaktu, szeroka skuteczność wobec wirusów i wiroidów lub nawet innych patogenów roślin, bezpieczny dla pracowników, nie korodujący dla infrastruktury, nie fitotoksyczny dla roślin i ekonomiczny. Chociaż Virkon S jest stosunkowo drogi, jest on najbardziej obiecującym środkiem dezynfekującym i ma już udowodnioną skuteczność w zwalczaniu ludzkich i zwierzęcych patogenów wirusowych.

Ode mnie: Virkon S w weterynarii stosowany jest w formule 1%. Wszystkie artykuły w dziedzinie fitopatologii  mówią o użyciu 2% roztworu do całkowitej dezaktywacji wirusa.

ODKAŻANIE NA GORĄCO I WYMIANA GLEBY

Długość ekspozycji niezbędnej do inaktywacji wirusa mozaiki tytoniu (TMV) w różnych temperaturach zależy od stężenia wirusa i jego lokalizacji – czy to w soku, czy w resztkach liści i korzeni. Jednak nawet po usunięciu z górnych 30 cm gleby przy użyciu standardowego sprzętu odkażania za pomocą pary, resztki znajdujące się na niższych głębokościach pozostawały zakażone przez co najmniej 22 miesiące w glebie ugorowanej.

W martwej tkance korzeniowej TMV był inaktywowany przez gorącą parę w ciągu 10 min. w temperaturze 85°C, ale w przypadku świeżych korzeni trwało to co najmniej 20 min. w temperaturze 90°C. TMV nie został inaktywowany w suchych szczątkach w parowaniu nawet po 20 min. w temperaturze 100°C.

TMV w resztkach korzeni pomidora był inaktywowany przez napromieniowanie gamma dwoma milionami radów, a częściowo inaktywowany przez wystawienie na światło dzienne przez 12 tygodni.

ARTYKUŁ POWSTAŁ NA PODSTAWIE:

Tomato mosaic virus (ToMV): Molecular diagnosis (RT-PCR), 2019

Evaluation of disinfectants to control mechanical transmission of tomato viruses and viroids in greenhouse tomatoes  -R. Li, S.A. Miller, F. Baysal-Gurel, K.-S. Ling, C.J. Kurowski, 2015

Tomato Mosaic Virus Infection in a Recirculating Nutrient Solution, Journal of Phytopathology, 2008

Viral diseases of tomato in Illinois, Epartment Of Crop Sciences University Of Illinois At Urbana-Champaign, 1988

The epidemiology of tomato mosaic X. Persistence of TMV-infected debris in soil, and the effects of soil partial sterilization – L. Broadbent, W. H. Read, F. T. Last, 1965

The movement of tomato aucuba mosaicvirus in tomato,  Sheila M. Robb, Department of Botany, University of Exeter, 1964

https://virologyj.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12985-014-0237-5

https://extension.umn.edu/diseases/tomato-mosaic-virus-and-tobacco-mosaic-virus

http://extension.msstate.edu/publications/the-plant-doctor-tobacco-mosaic-virus

https://doi.org/10.1590/1678-4499.2017317

CYTUJESZ?  PODAJ ŹRÓDŁO!
INTERNET TO TO NIE ZBIÓR ANONIMOWYCH I DARMOWYCH TREŚCI –  KTOŚ POŚWIĘCA SWOJĄ WIEDZĘ I CZAS, USZANUJ TO.

Wszystkie teksty, opisy, ilustracje i zdjęcia są mojego autorstwa – zabrania się kopiowania i rozpowszechniania, częściowego lub w całości, jakichkolwiek treści z tej strony bez uprzedniej pisemnej zgody i wiedzy autora. Wszelkie roszczenia dotyczące naruszenia praw będą dochodzone na mocy Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, z późniejszymi zmianami.

Shopping Basket